Posty

Wyświetlanie postów z 2019

Uzupełnienia protetyczne oparte na implantach

Obraz
Protezy są bardziej komfortowe, gdy są zamocowane trwale w jamie ustnej. Dzięki temu nie wadzą w codziennych czynnościach, nie wywołują bólu, nie obcierają ani nie uciskają miękkich tkanek w jamie ustnej. Tak jak to się zdarza korzystając z protez ruchomych. Najistotniejszym wyznacznikiem dobrej protezy jest jej właściwe dostosowanie. To bardzo ważny czynnik przede wszystkim przy protezach całkowitych, których używają osoby bez zębów. Najnowszym sposobem na unieruchomienie protezy, jest wsparcie jej na implantach.
Zwykle w takim przypadku całkowitą protezę mocuje się na 2 albo 4 implantach. Implanty wszczepia się w kości szczęki, a tam muszą się zrosnąć oraz być uznane przez ciało. Następnie dostosowaną do pacjenta protezę opiera się na nich na stałe. Takie rozwiązanie podnosi poziom życia pacjentów oraz jest najczęściej wybieraną metodą protetycznych. Z uwagi na to, że implanty doskonale łączą się z tkankami oraz są niezwykle wytrzymałe, taka proteza służy przez długi czas. Co więcej …

Leczenie zachowawcze u dentysty

Obraz
Leczenie zachowawcze, to jedno z najczęstszych zadań stomatologa, choć wzbudza wiele obaw wśród pacjentów, ani trochę nie jest straszne. Jego głównym celem jest diagnoza i leczenie ubytków próchniczych i chorób przyzębia i zębów. Mimo obszernego zastosowania, samo leczenie nie jest skomplikowanym albo bolesnym procesem. Dzięki subtelnym metodom i delikatności pracy stomatologa, zabieg jest absolutnie komfortowy. W gabinetach stomatologicznych wszystkie zabiegi stomatologii zachowawczej wykonywane są z zastosowaniem miejscowego znieczulenia. To powoduje, że leczenie zębów nie boli oraz jest w pełni komfortowe dla pacjenta. Po zastosowaniu znieczulenia pacjent może całkowicie rozluźnić się na czas trwania zabiegu. W takcie właściwej części leczenia, stomatolog oczyszcza, leczy, a następnie odtwarza kształt i kolor zęba. Ostatecznie odtworzony ząb musi przypominać resztę, dlatego stomatolog dostosowuje jego kształt. Tak właśnie zostaje utrzymany właściwy kontakt wszystkich zębów. Leczeni…

Odpowiednie szorowanie zębów

Obraz
Wbrew pozorom nie wszyscy wiedzą, jak najlepiej dbać o czystość jamy ustnej. Niestety mało osób przywiązuje wagę do systematycznego mycia zębów. By zatrzymać zdrowie i czystość zębów wymagane jest szczotkowanie zębów przynajmniej 2 razy dziennie przez 2 albo 3 minuty. Jednak najbardziej zalecane przez dentystów jest mycie zębów zawsze po jedzeniu. Dzięki regularnemu myciu znacznie łatwiej przeciwdziałać powstawaniu próchnicy zębów, namnażaniu się kamienia nazębnego lub powstawaniu nieciekawych chorób dziąseł i przyzębia.
Zazwyczaj dolegliwości jamy ustnej nie powstają z nieregularnej pielęgnacji, ale z niewiedzy. Nie wszyscy wiedzą, w jaki sposób prawidłowo czyścić zęby szczoteczką oraz jak używać nici dentystycznych. Bywa tak, że pacjenci często myją zęby, jednak nie robią tego zbyt poprawnie. Z tej przyczyny w  gabinetach dentystycznych, udzielany jest instruktaż poprawnej pielęgnacji jamy ustnej. Wykonuje go certyfikowana higienistka dentystyczna przy okazji zabiegów oczyszczających…

Równy uśmiech dzięki niewidocznym nakładkom – Orthocaps

Obraz
Nadrzędnym celem aparatów ortodontycznych jest leczenie źle ustawionych zębów, jednak większości pacjentów zależy, żeby ten proces był jak najbardziej komfortowy. Najczęstszą z przyczyn, przez które uciekają przed korzystaniem z aparatu jest jego kształt. Ze względu na to sporządzono nowe rozwiązania ortodontyczne. Na przykład powstał niewidoczny aparat ortodontyczny – orthocaps. Taki aparat ma formę dwóch przezroczystych szyn, dostosowywanych indywidualnie do konkretnego pacjenta. Wyklucza to konieczność korzystania z metalowych fragmentów, a jego działanie jest zbliżone do innych rodzajów aparatów na zęby.
Szyny orthocaps za pomocą nacisku w delikatny sposób przesuwają zęby na zdrowe miejsce. Tak właśnie wyrównują zęby i korygują wady zgryzu – dla przykładu diastemy czy stłoczenia. Dodatkowo są całkowicie komfortowe oraz można je stosować w ciągu dnia jak i w nocy. Dzięki ich przezroczystej strukturze są całkiem niewidoczne oraz komfortowe, co podoba się różnym pacjentom. W trakcie u…

Jak oczyścić zęby z osadu i przebarwień?

Obraz
Piękny uśmiech jest wynikiem nie tylko poprzez właściwe leczenie dentystyczne, ale także dzięki prawidłowej profilaktyce i zabiegom podtrzymującym zdrowie i czystość jamy ustnej. Do zabiegów dentystycznych z działu profilaktyki należy piaskowanie zębów, które tak samo w przypadku innych zabiegów czysto profilaktycznych, należy przeprowadzać w gabinecie dentystycznym co najmniej dwa razy w ciągu roku albo częściej, w zależności od osobistych potrzeb pacjenta.
Piaskowanie zębów działa na zasadzie usuwania z powierzchni zębów osadu i przebarwień powstających między innymi od regularnego spożywania herbaty, kawy lub palenia papierosów. Piaskowanie wykonuje lekarz dentysta albo dyplomowane higienistki dentystyczne przy użyciu piaskarki stomatologicznej, która w dokładny sposób nakierowuje strumień wody z mieszanką piasku stomatologicznego na zęby i starannie je oczyszcza. Co więcej zawarte w strumieniu drobinki zostały w taki sposób stworzone pod kątem rozmiaru i twardości, aby nie miały uj…

Cyrkonowe korony - Zastosowanie na implantach

Obraz
Rozwiązaniem problemów pacjentów z brakiem zębów są zabiegi implantologii, czyli wszczepiania implantów w miejscu lub miejscach, gdzie z różnych przyczyn doszło do ekstrakcji zębów. O ile sam implant, wykonywany zwykle z tytanu, umieszcza się w kości szczęki i jest niewidoczny dla innych ludzi, tak wybór tworzywa na koronę zęba jest jak najbardziej istotny. Kluczowym celem sztucznej korony zęba jest dokładna imitacja naturalnych zębów w jamie ustnej, by różnica pomiędzy nimi była niezauważalna.
Jednym z najlepszych materiałów na koronę na implancie jest cyrkon. Korony cyrkonowe cechują się dużą trwałością oraz odpornością na urazy mechaniczne, zgodnością biologiczną, a także kolorem, który przypomina prawdziwe zęby. To oznacza, że wielką zaletą koron cyrkonowych jest ich wysoka estetyka, która usatysfakcjonuje ceniących dobry wygląd pacjentów. Dodatkowo cyrkonowe korony nie wywołują przebarwień dziąseł (co jest możliwe przy użyciu innych materiałów) oraz są lekkie, co pomniejsza ryzyko…

Ekstrakcja mleczaków w gabinecie dentystycznym

Obraz
Zęby mleczne choć mogłoby się wydawać inaczej są bardzo ważne, ponieważ to one szykują miejsce dla tych stałych. Nie należy ich zaniedbywać, ponieważ próchnica może zagrażać także ich następcom. Ważne jest też, by nie usuwać ich zbyt wcześnie. Do ekstrakcji nadają się w momencie, gdy ząb stały, kryjący się pod nim, uformuje 3/4 swojego korzenia. W takiej sytuacji mleczak jest zębem przetrwałym, ponieważ zbyt długo utrzymuje się w jamie ustnej. Jeśli nie wyleci w tym czasie samoistnie należy udać się do chirurga stomatologicznego, który stwierdzi, czy ząb nadaje się do wyrwania. Pozostanie zęba przetrwałego w jamie ustnej może skutkować zapaleniem lub przerostem dziąsła, to z kolei łączy się z bólem i krwawieniem. Może to też poskutkować zmianą toru dla wyżynającego się zęba stałego, a to może spowodować krzywy zgryz w przyszłości. Jest to najczęstsza przyczyna usunięcia zębów mlecznych. Do pozostałych należy konieczność ekstrakcji poprzez nieodpowiednią higienę i zaniedbania, które pr…

Czym jest ligatura ortodontyczna? Jak wygląda?

Obraz
Decyzja o polepszeniu wyglądu i zdrowia jamy ustnej zwykle łączy się również z leczeniem ortodontycznym, czyli działaniem mającym na celu wyprostowanie wykrzywionych zębów oraz usunięcie nabytych lub wrodzonych wad zgryzu. Wśród dostępnych typów aparatów ortodontycznych, stały aparat ciągle jest uznawany za najlepszy i dający najsolidniejsze rezultaty. Aby aparat ortodontyczny prawidłowo działał, musi być odpowiednio zamocowany. Mocą, która wpływa na zęby w aparacie stałym jest łuk ortodontyczny przytwierdzony do ortodontycznych zamków przylepionych do pojedynczych zębów. Ligatury ortodontyczne maja za zadanie podtrzymanie łuku przy zamkach.
Ligatury ortodontyczne są drobnymi gumkami, które zachowują znaczące elementy aparatu we właściwym miejscu, żeby praca aparatu była zgodna z założeniami stomatologa i przygotowanym planem leczenia. Niepoprawnie ustawiony aparat może przynieść złe skutki i zamiast naprawiania jedynie zaszkodzi, przykładowo poprzez przesuwanie zębów w złym kierunku o…

Wędzidełko przeszkadza w wymowie - potrzebny dentysta

Obraz
Podcięcie wędzidełka to zabieg, który zwykle występuje u dzieci, zaleceniami do jego przeprowadzenia mogą być kłopoty z wymową, uniesieniem języka lub wysunięciem go na brodę, utrudnienie przy wykonywaniu ćwiczeń logopedycznych, a czasami gdy dziecko nadmiernie się ślini. Na podane czynniki mogą wpływać wędzidełka, których w jamie ustnej jest aż pięć. Zwykle te wady są wyłapywane przez logopedę, to on znajduje nieprawidłowości, związane z wymową. Jeżeli ich przyczyną jest wędzidełko, nie potrafi on pomóc dziecku, ze względu na to wysyła pacjenta do chirurga stomatologicznego, który operacyjnie przytnie problematyczne wędzidełko. Po zabiegu natomiast pomoże on w zapobiegnięciu tworzenia twardych blizn, nawet osobom, które nie doznały problemu z niepoprawną wymową. Zabieg jest z całą pewnością bezpieczny i nie zniechęca dzieci do chirurga stomatologicznego. Mimo, że odbywa się bez znieczulenia, zupełnie nie boli. Krwawienie jest tak naprawdę niewielkie, a zabieg krótki i łatwy. Dodatkow…

Zabiegi stomatologii chirurgicznej: usuwanie zębów stałych

Obraz
Nowoczesna technologia pozwala nam liczne możliwości leczenia zębów. Bywa też tak, że jest już na to za późno. Wtedy ostatecznym sposobem na ochronę pozostałych zębów jest ekstrakcja chorego. Powstrzymuje to rozwój próchnicy i innych chorób w jamie ustnej. Dzięki temu robi się też przestrzeń dla pozostałych zębów, jeśli są usytuowane zbyt gęsto. Bywa to konieczne podczas zakładania aparatu ortodontycznego. Dawniej był to bardzo popularny zabieg, jednak w dobie rozwoju technologii stomatologicznej stosuje się go w szczególnych przypadkach. Zwykle najpierw są podjęte wszelkie czynności służące ratowaniu chorego zęba.
Etapy zabiegu
Wbrew przekonaniom sam zabieg nie jest tak straszny, jakby się wydawało. Chirurg stomatologiczny w pierwszej kolejności aplikuje znieczulenie miejscowe, co nie odbiera całkowitego czucia, a jednak zabieg odbywa się bez dolegliwości bólowych. W dalszym ciągu zrywa więzadło okrężne otaczające ząb. Kolejną fazą jest zwichnięcie zęba tak, żeby zerwać włókna ozębnej,…

Cyfrowy projekt uśmiechu

Obraz
Digital Smile Design w skrócie DSD to nowoczesna technika, dzięki której rezultat zabiegów stomatologicznych może być ukazany pacjentowi zanim zdecyduje się na rozpoczęcie leczenia. Ta technika bazuje na komputerowej wizualizacji nowego uśmiechu, współtworzonej z samym pacjentem. Osoby, które podejmą leczenie z wykorzystaniem nowoczesnej technologii Digital Smile Design, będą włączone w pełen proces twórczy. To oznacza możliwość zawarcia w projekcie wszelkich oczekiwań pacjenta i jego absolutną kontrolę nad przebiegiem działań oraz ostatecznym efektem, jaki zostanie uzyskany.
Przed rozpoczęciem pracy, lekarz stomatolog przeprowadza indywidualny wywiad z pacjentem, którego założenia będą fundamentem dla tej metody. DSD powstaje w oparciu o wykonywane zdjęcia fotograficzne, na których zostaną realizowane cyfrowe zmiany, przedstawiające zestawienie uśmiechów pacjenta przed i po zabiegach stomatologicznych. Ta metoda doskonale pokazuje finalne efekty pracy stomatologa, nim pacjent zdecyduj…

Kredyt na leczenie stomatologiczne

Obraz
Leczenie stomatologiczne niekiedy wymaga dużego nakładu pieniężnego, zwłaszcza w przypadku zabiegów ortodontycznych lub implantacji, których cena jest połączona nie tylko z pracą lekarza stomatologa, ale także z materiałami, z których będą wykonane implanty lub aparaty. Może zatem zdarzyć się tak, że pacjent wymagający błyskawicznego leczenia stomatologicznego nie ma odpowiednich środków finansowych, a konsultacja na fundusz zdrowia ma zbyt odległy termin. Wtedy pomocnym rozwiązaniem jest kredyt medyczny Mediraty. Ten sposób płacenia za zabiegi stomatologiczne jest nie tylko komfortowy z uwagi na możliwość podzielenia wydatku na raty, ale także daje większe szanse na leczenie z najtrwalszymi i najlepszymi materiałami, które z reguły mają niemałe ceny. Kredyt medyczny Mediraty obejmuje takie zabiegi stomatologiczne jak: leczenie ortodontyczne i zachowawcze, prace implantacyjne i protetyczne, chirurgię stomatologiczną i zabiegi estetyczne, poprawiające wygląd jamy ustnej. To udostępnia p…

Białe zęby dzięki wizycie u stomatologa

Obraz
Wśród spożywanych przez pacjentów pokarmów i napojów jest duża część produktów, jakie zmieniają kolor zębów. Do najczęściej wymienianych należą kawa, soki albo niektóre kolorowe owoce. Pacjentom zależy jednak żeby możliwe było usuwanie skutków spożywania barwiącego jedzenia, dlatego że białe zęby są kojarzą się ze zdrowiem i są wysoko estetyczne. Zdarza się jednak, że nawet wyleczone zęby mają żółtawy odcień. Odpowiedzią na ten problem są wybielające zęby zabiegi. Oprócz codziennej pielęgnacji popularnymi pastami wybielającymi, pacjenci mogą zdecydować się na profesjonalne stomatologiczne zabiegi wybielania, na przykład naświetlania specjalnymi lampami. Jedną z najpopularniejszych lamp jest lampa Beyond, innowacyjna technologia, która oferuje wybielanie zębów, dające przyzwoite oraz trwałe efekty już po pierwszym zabiegu naświetlania. Ponadto ten typ zabiegu usuwa do 97% bakterii znajdujących się w jamie ustnej i pomniejsza zapalne stany przyzębia, a także wspiera hartowanie wypełnień …

Fluoryzacja zębów - ochrona przed próchnicą

Obraz
Zachowanie zdrowia zębów zależy od regularnych wizyt w gabinecie stomatologicznym, naprawy wszelkich ubytków, leczenia stomatologicznego oraz od odpowiedniej profilaktyki jamy ustnej. Zadbane i zdrowe zęby da się jednak wspierać i dodatkowo ochraniać przed pojawianiem się chorób i mnożeniem się bakterii. Jednym ze sposobów stosowanych w stomatologii, jest fluoryzacja zębów, której głównym celem jest ochrona przed nadwrażliwością i próchnicą.

Fluoryzacja zębów przeprowadzana jest przez stomatologa albo certyfikowane higienistki stomatologiczne i działa na zasadzie nakładania bezpośrednio na zęby specjalnego preparatu – żelu lub pianki – z wysokim stężeniem fluoru w składzie. Fluoryzacja nie powoduje żadnego dyskomfortu, ale za to wzmacnia szkliwo oraz pomnażają jego odporność na kwasy i bakterie pochodzące ze spożywania napojów i pokarmów. Ponadto pozytywnie wpływa na odbudowę (remineralizację) szkliwa, w miejscach z minimalnymi ubytkami. Fluoryzacja wspomaga także wytwarzanie bariery o…

Plastyczna poprawa estetyki dziąseł

Obraz
Nie każdy rodzi się z wspaniałym uśmiechem, zdarza się tak, że dziąsła ponad normę przykryły zęby i to je przede wszystkim widać po uniesieniu warg. Dzieje się też tak na skutek ich obrzmienia po zabiegach stomatologicznych, jednak powodów jest więcej, zaliczane są do nich też np. zła higiena jamy ustnej, czy bruksizm. Jednak wszyscy marzą o tym, żeby podczas uśmiechania się widoczne były zęby, zamiast różowych dziąseł. Jest na to jeden sposób, a mianowicie plastyka dziąseł. Jednak nie jest przeznaczona ona jedynie estetyce, jest też wykorzystywana w przypadku próchnicy poddziąsłowej. Odsłonięcie dziąseł pozwala na jej dokładne wyleczenie.
Przebieg zabiegu Znieczulenie miejscowe pozwala na bezbolesne przeprowadzenie zabiegu. Chirurg stomatologiczny wycina zbędną część dziąseł. W następnej kolejności plastyka brzegu kości, pomaga uformować szerokość w nowej linii dziąsła. Po zabiegu absolutnie ważna jest właściwa higiena jamy ustnej. Pacjent ma obowiązek unikania szczotkowania zębów, ze …

Ortodonta - Kto to jest i czym sie zajmuje?

Obraz
Ortodonta zajmuje się leczeniem wad zgryzu oraz nieprawidłowości i krzywizn zębowych. Co dobrze wiedzieć? Wada zgryzu opiera się na nieodpowiednim położeniu zębów lub szczęki, co zatem jest prostą drogą do niebagatelnych problemów z wymową, zaburzenia symetrii twarzy – wpływając negatywnie na sposób postrzegania siebie i będąc źródłem kompleksów w późniejszym wieku. Proces korekcji wady zgryzu jest długi i zabiera średnio około 2 lat. Czynniki powstawania wad zgryzuWady zgryzu grupuje się na wrodzone i nabyte. Do deformacji szczęki może dojść już na początku rozwoju dziecka, jeszcze w trakcie ciąży, jednak zazwyczaj są to złe przyzwyczajenia dzieci. Częste ssanie kciuka czy niedobrze dopasowanego smoczka, gryzienie przedmiotów (na przykład twardych klocków), zgrzytanie zębami, czy oddychanie przez usta jest przyczyną deformacji szczęki. Także niewłaściwe układanie dziecka podczas karmienia piersią, może oznaczać problemy. Na pierwszą wizytę kontrolną warto zabrać dziecko w wieku około …

Chirurgia stomatologiczna: resekcja wierzchołka korzenia

Obraz
Resekcję wierzchołka korzenia przeprowadza się, kiedy nie ma możliwości ponownego leczenia kanałowego albo kiedy zmiany okołowierzchołkowe mu nie uległy. Leczy on rozwinięty stan zapalny, którego symptomami mogą być nieznośne bóle, nasilające się podczas nagryzania. Towarzyszy im opuchlizna polika, obecność uwypukleń na dziąśle i czasami nawet  gorączka. Do zapalenia dochodzi w wyniku reakcji organizmu na bakterie, znajdujące się w kanale korzeniowym. Resekcja precyzyjnie oczyszcza kanał, poprzez usunięcie jego uszkodzonej części. Na czym polega ten zabieg?Chirurg stomatologiczny w pierwszej części podaje znieczulenie miejscowe, dzięki czemu zabieg jest zupełnie bezbolesny. Nieprzyjemność i lekkie bóle występują dopiero z czasem, w wyniku gojenia się rany, powstałej w rezultacie otwarcia tkanki miękkiej w okolicy korzenia. Umożliwia to odsłonięcie kości i zlikwidowanie zakażonej lub zapalnie zmienionej tkanki, wraz z wierzchołkiem korzenia. Następnie dla uszczelnienia, kanał jest wypeł…

Skuteczne usuwanie kamienia nazębnego

Obraz
Troska o zdrowie jamy ustnej bazuje przede wszystkim na właściwej pielęgnacji. W celu zapobiegania rozwoju bakterii oraz zbierania się resztek jedzenia, jakie przyczyniają się do powstawania kamienia nazębnego, należy odpowiednio zadbać o zęby poprzez dokładne czyszczenie. Nie licząc takich metod, jak szczotkowanie czy nitkowanie, stomatolodzy zalecają, by co najmniej dwukrotnie w roku zapisać się na kontrolę w gabinecie dentystycznym, na profesjonalny zabieg usunięcia kamienia nazębnego, czyli na skaling. Skaling jest wykonywany przez dentystę albo certyfikowane higienistki dentystyczne. Metoda ta bazuje na zastosowaniu specjalnego skalera ultradźwiękowego, który dosięga najgłębsze, niedostępne  zakątki, co sprawia, że jest to metoda niezwykle skuteczna. Wykorzystywane ultradźwięki powodują, że płytki kamienia nazębnego rozpadają się i odłączają się od zębów, dzięki czemu można je bez trudu wymyć z jamy ustnej. Sam zabieg ma dobry wpływ dla zdrowia, choć w różnych przypadkach może pow…

Kilka słów o implantach zębów

Obraz
Implantologia jest w dzisiejszych czasach innowacyjną dziedziną stomatologii. Opiera się na wypełnieniu i naprawie ubytków w uzębieniu. Implant to sztuczny korzeń zęba formowany specjalnie, zazwyczaj z tytanu, imitujący usunięty lub utracony uprzednio korzeń naturalny. Implant stomatologiczny umożliwia zamocowanie nowej korony zębowej w położeniu utraconego zęba. Implanty umieszcza się w kość wyrostka zębowego. Korona sztucznego zęba mocowana jest na zawsze i dopasowywana kolorem i teksturą do zachowanych zębów, by zmniejszyć widoczność ubytku. Implanty zębowe mogą zastępować pojedyncze zęby, a także całe łuki zębowe. Implanty podnoszą komfort pacjenta przy wysokim standardzie jakości. Chirurg stomatolog dobiera najwłaściwsze z możliwych uzupełnień osobno dla każdego pacjenta. Po zabiegu implanty stomatologiczne widziane są jak naturalne zęby.
KIEDY STOSOWAĆ IMPLANTY ? Wszelkie braki zębowe wskazuje się do bezzwłocznego odbudowania. Wskutek utraty zęba zwiększa się ryzyko powstania probl…

Co obejmuje chirurgia szczękowa?

Obraz
Chirurgia twarzowo-szczękowa jest częścią medycyny, która łączy ze sobą cząstki medycyny ogólnej, chirurgii plastycznej i stomatologicznej. Polega na leczeniu chorób jamy ustnej także zębów, szczęki, tkanek miękkich oraz twarzoczaszki. Na oddział chirurgii szczękowej trafiają złożone przypadki, takie jak uszkodzenia lub odkształcenie jamy ustnej. Dotyczy to też kuracji długotrwałych stanów zapalnych oraz usuwania zębów mądrości, eliminacji wad zgryzu, czy wstawiania implantów. Chirurg szczękowo-twarzowy, nie zajmuje się tym samym, co lekarz dentysta. Mają wspólny zakres działania, ale to dwie odmienne dziedziny zabiegowe. Dział stomatologiczny zajmuje się leczeniem jedynie w zakresie jamy ustnej. Natomiast chirurgia szczękowa zawiera w sobie leczenie w zakresie twarzowej części czaszki, więc jest szerszym pojęciem. CZYM ZAJMUJE SIĘ CHRURGIA SZCZĘKOWA ?
Zatrzymane zęby Zatrzymanie zębów jest wtedy, gdy ich wzrost ustaje, jednak nie przebijają się przez błonę śluzową lub kształcą się w środk…